1. Η ανακοίνωση ότι ο αρχιμουσικός Θεόδωρος Κουρεντζής θα διευθύνει την ορχήστρα Utopia σε έργα του Γκούσταβ Μάλερ στην Επίδαυρο δημιούργησε χαρά και προσδοκίες, αλλά και έκπληξη!
Η Τέταρτη Συμφωνία και τα «Τραγούδια για τα νεκρά παιδιά», από τα πιο δημοφιλή έργα του Αυστριακού συνθέτη. Αντίστοιχα οι ερμηνείες τους, όπως και κάθε ερμηνεία από τον εκρηκτικό διευθυντή ορχήστρας προκαλούν πάντα συγκίνηση, αδημονία, χαρά!
Α’ ΑΚΡΟΑΣΗ:
Ο χώρος της Επιδαύρου εμβληματικός, μοναδικός, προκαλεί ατμόσφαιρα «κατάνυξης».
Ο Μάλερ διάλεξε πέντε από τα ποιήματα του Φρίντριχ Ρίκερτ, αφιερωμένα στα δύο μικρά παιδιά του που πέθαναν. Ο ίδιος ο Μάλερ έχασε σε νεαρή ηλικία έξι αδέρφια του. Εμφανής η τραγικότητα της ύπαρξης μας, όμως κοινό χαρακτηριστικό τους η σχέση με το «Φως».
Εστιάσαμε, σαν ακροατές – θεατές σε αυτήν την ατμόσφαιρα κατάνυξης. Ο Θεόδωρος Κουρεντζής ζωντάνεψε τα όνειρα του συνθέτη, με ευθύνη, δημιούργησε ξανά ζωντανεύοντας τον ήχο με «εικόνες». Εκρηκτικός, με σεβασμό στον ήχο, τον λόγο, αλλά και την σιωπή, μας έκανε κοινωνούς στην «ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΑ»! με έναν τρόπο σχεδόν μεταφυσικό. Με τις κινήσεις των χεριών, των δακτύλων του, τις συνέδεε άμεσα με την μουσική. Μετέδωσε αυτούσιο σε εμάς ό,τι αισθάνεται για τον συνθέτη: Ιερότητα, σεβασμό, συγκίνηση, συνδημιουργία για έναν «μεγάλο κόσμο», που μας καλεί να βρεθούμε εκεί.
2. Το Δαχτυλίδι του Νίμπελουνγκ
Στο Μέγαρο Μουσικής συμμετείχαμε σε μία συμφωνική διαδρομή στις κορυφαίες στιγμές της επικής τετραλογίας των έργων όπερας του Ρίχαρντ Βάγκνερ, από τα πιο σημαντικά έργα στην ιστορία της μουσικής και τα πιο ενδιαφέροντα και απαιτητικά!
Μία μοναδική εμπειρία. Έμπνευση του συνθέτη από μυθολογία και παραδόσεις. Η ερμηνεία του έργου από εκλεκτούς μουσικούς, με κοινά οράματα και αξίες.
Την μαγεία, την ομορφιά, το μεγαλείο του το νιώσαμε χάρη σε αυτήν την μαγική ερμηνεία με τις οδηγίες και απεύθυνση του χαρισματικού, «θυελλώδους» μαέστρου.
Κοινή εμπειρία, ενέργεια, σε καλεί και σε βάζει στον κόσμο του. Δέος, φτάνουμε στην «Αποκάλυψη»…
Β’ ΑΝΑΓΝΩΣΗ:
ΑΝΩΤΕΡΗ ΟΛΩΝ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ. Η ποιητική σύνθεση του Θεόδωρου Κουρεντζή (Από τις Εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ).
Διαβάζουμε και ξαναδιαβάζουμε τα ποιήματα της Συλλογής. Κάθε φορά ανακαλύπτουμε και κάτι ακόμη πιο βαθύ, εικόνες, ήχους, συνδέσεις, έννοιες…
Καλύτερα όμως, να μάθουμε τις απόψεις, τις επισημάνσεις του ίδιου του δημιουργού, μέσα από κάποια αποσπάσματα της συζήτησης που είχε με τον Κωνσταντίνο Χαμπίδη, για την ποίηση και την μουσική.
Θεόδωρος Κουρεντζής
Η μουσική ψάχνει πάντα για νέους τρόπους να ζήσει στον ποιητικό λόγο. Πολλές φορές στα κρημνά της νόησης, στις χαραμάδες μεταξύ των πλήκτρων, εκεί που αρχίζεις να διακρίνεις το «αδιανόητο». Να ένας τρόπος που ακολουθώ: ο λατρευτικός ψευδισμός.
Κωνσταντίνος Χαμπίδης
Εξηγήστε μας.
Θ.Κ.
Οι ωραιότεροι και βαθύτεροι στίχοι τραγουδιών είναι εκείνοι που για κάποιον λόγο δεν γίνονται κατανοητοί στο πρώτο άκουσμα. Κάποτε ακούς ένα τραγούδι από το διπλανό διαμέρισμα. Ο τοίχος και η απόσταση σβήνουν την άρθρωση, κι έτσι ακούς περίπου τη λέξη, το κέλυφός της. Δεν την αναγνωρίζεις, την αναζητάς. Την υποθέτεις, και τις περισσότερες φορές πέφτεις έξω. Όμως συνεχίζεις να τραγουδάς. Για να επιζήσει η αλλόκοτη λέξη, αποκτά μια ακαριαία υπόσταση και έννοια από το υποσυνείδητο. Αυτός είναι ο μαγικός ψευδισμός της λέξης. Η λάθος προσέγγιση της έννοιας στην ακουστική του εσώτερου χώρου.
Κ.Χ.
Τι συμβαίνει όταν η μουσική καλείται να συνοδεύσει την ποίηση;
Θ. Κ.
Η μουσική αδυνατεί μπρος στη «μεγάλη ποίηση», σηκώνει ψηλά τα χέρια, γιατί εκεί η μουσική έχει ήδη γραφτεί από κάποιον άλλον. Ενώ ο λιτός – «ανάπηρος» στίχος, που δεν στέκει από μόνος του, είναι εκείνος που εκτοξεύεται με τη μουσική! Όταν θέλω να γράψω μουσική με στίχο, γράφω σχεδόν πάντα πρώτα τη μουσική και μετά προσθέτω από πάνω τον στίχο. Για ποιο λόγο; Γιατί η μουσική δεν δέχεται μέσα στο σώμα της κάτι ξένο με τους δικούς του ήχους. Χρειάζεται απλώς ένα μικρό έναυσμα, για να εμφυσήσει ένα κρυμμένο μεγάλο νόημα στην καθημερινή αμαρτωλή λέξη. Αυτή είναι η παντοδυναμία της μουσικής. Αγιοκατατάσσει τη λέξη.
Κ.Χ.
Πώς αισθάνεστε όταν άλλος αρχιμουσικός διευθύνει μια δική σας σύνθεση;
Θ. Κ.
Όταν έγραφα το Ανώτερη όλων το καλοκαίρι, γνώριζα ότι μπορεί να χάσω μέχρι και το 90% από το έργο από διάφορα ατυχήματα: κακή ανάγνωση, κακή συνθήκη, θόρυβος, διακοπή, ξεφύλλισμα κτλ. Και ακριβώς γι’ αυτό το έχω κάνει έτσι το έργο ώστε να «ηχεί» ακόμα κι αν έχει χαθεί το μεγαλύτερο μέρος του…
Γ’ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ:
Ανασύροντας βιώματα, όχι μόνο ως αναπόληση, αλλά κύρια με ευθύνη, ως κοινωνοί, συνδημιουργοί, αποδέκτες της απεύθυνσης στον «καινούργιο κόσμο», στο όραμα, με ανοιχτή κυρίως την καρδιά, πληροφορηθήκαμε ότι θα μπορέσουμε να συναντήσουμε τον Θεόδωρο Κουρεντζή στα γραφεία του Εκδοτικού Οίκου «Ίκαρος», για να μας υπογράψει την ποιητική του Συλλογή και ίσως, να συζητήσουμε, σύντομα, μαζί του. Ηλιόλουστο πρωινό, η οδός Βουλής γεμάτη από ανθρώπους, που επιθυμούσαμε αυτήν την συνάντηση. Ήρεμα, ήσυχα, με ευγένεια, περιμέναμε, γνωριστήκαμε και μεταξύ μας. Προσμονή και περιέργεια. Πώς θα τον προσεγγίσουμε;
Προσιτός, με σεβασμό, υπομονή και ευγένεια στους συνομιλητές. Διαβλέψαμε την επιθυμία του, να μάθει την γνώμη μας, να μοιραστεί μαζί μας ιδέες, απόψεις, κοινά βιώματα ίσως, μια υπέροχη αθωότητα, μια μετάδοση ενέργειας, που μεταδίδεται απλόχερα, ένα διάχυτο φως…
Με την σύντομη αυτή επικοινωνία, που όμως ήταν ξεχωριστή, συγκλονιστική, αποκλειστική με τον καθένα μας, νιώσαμε φεύγοντας μια διαφορετική προσέγγιση, έως αγάπη. Ένα μοναδικό συναίσθημα, έναν μοναδικό ακόμη επαναπροσδιορισμό μας, μια πληρότητα, χωρίς τέλος, ένα ξεκίνημα για έμπνευση, συνύπαρξη, δημιουργία!
Κείμενο: Ειρήνη-Ρόζη Κουχτσόγλου
Αποσπάσματα από την συζήτηση: Θεόδωρος Κουρεντζής / Μια συζήτηση με τον Κωνσταντίνο Χαμπίδη για την ποίηση και τη μουσική.